Alemania

Alemania ez zen izan euskal emigrazio olatu handien helmuga. Han bizi diren euskaldunak berandu iritsi ziren, eta beste modu batera: lanagatik edo ikasketengatik Euskal Herritik atera ziren ikasle eta profesional gazteak, askotan denboraldi baterako, herria emigrante izateari utzia zegoenean. Haien lau etxeak sareko gazteenen artean daude; lehena 1998an sortu zen, eta azkena 2025ean.¹²

Aldaketa hori 2004ko azaroan deskribatu zuen Euskal Gizataldeekiko Harremanetarako Aholku Batzordeak. Euskal Herria, egiaztatu zuenez, ez zen jada emigranteen herria, baina gazteak ateratzen jarraitzen zuten ikastera edo lan egitera, zati handi batean aldi baterako, eta ez ziren lehengo helmugetara joaten, Ameriketara, Filipinetara edo Australiara, Europako herrialdeetara baizik, Italiara, Alemaniara, Irlandara edo Danimarkara, eta beste herrialde berri batzuetara, Txinara adibidez. Batzordeak ohartarazi zuen, halaber, euskal etxearen eredu tradizionalak ez ziela talde horien beharrei erantzuten.²

Zenbat diren jakiteko datu partzial bakarra dago. Alexander Ugalde Zubirik jasotzen duenez, 2005ean, Estatistikako Institutu Nazionalaren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoko 1.594 herritar bizi ziren Alemanian, hauteskunde-erroldan inskribatuta. Botoa emateko eskubidea zuten eta inskribatu ziren euskaldunak dira, ez gizatalde osoa.²

Elkarteak mende aldaketarekin iritsi ziren. Lehena, Gernika Deutsch-Baskischer Kulturverein, Berlinen sortu zen 1998an (ikus Berlingo euskal etxea).² 2004an, Eusko Jaurlaritzaren eta Frankfurteko Johann Wolfgang Goethe Universitäten arteko hitzarmen batetik sortu zen Centro de Estudios Vascos de Alemania, euskal liburutegiarekin eta euskara, historia eta kultura ikastaroekin, eta «Presencia vasca en Alemania en los siglos XX y XXI» ikerketa abiarazi zuen, Alemaniako liburutegi eta museoetako argitalpenak eta kultura-lekukotasunak katalogatzeko.² Gero etorri ziren beste hiru etxeak: Munich 2013an, Bremen 2024an eta Koblenz 2025ean (ikus euskal gizataldea gaur).¹