Ekuador

Bi euskaldunek utzi zuten Ekuadorren izen propioa duen arrastoa, eta biak beren ogibidean prestatuta iritsi ziren: Txinan misiolari izan eta Amazonian hil zen Beizamako kaputxino bat, eta berrogeita zazpi urteak beteta ozeanoa zeharkatu zuen beirate-egile bat, katedral bateko beirateak egiteko.

Alejandro Labaka, Beizamatik Amazoniara

Alejandro Labaka Ugarte 1920ko apirilaren 19an jaio zen Beizaman (Gipuzkoa), eta kaputxinoen ordenan sartu zen.³ Ekuadorren aurretik zazpi urtez izan zen misiolari Txinan, handik kanporatu zuten arte, eta 1954an iritsi zen gehiago utziko ez zuen herrialdera. 1977an harremanetan jarri zen Amazoniako huaoraniekin.² Apezpiku eta Aguaricoko bikario apostoliko izatera iritsi zen.³

Han hil zen. 1987ko uztailaren 21ean lantzaz hil zuten, Inés Arango terziario kaputxino kolonbiarrarekin batera, tagaeri herri indigenarekin harremanetan jartzen saiatzen ari zirela.² 2025eko maiatzaren 22an, Leon XIV.a aita santuak onartu zuen haren bizitza eskaintza heroiko gisa aitortzen duen eta biak benerable izendatzen dituen dekretua, dohatsu izendatzeko bidean urrats bat.²³

Guillermo Larrazábal, katedraletako beirate-egilea

Guillermo Larrazábal (1907-1983) hamasei urte zeramatzan beirate artistikoen etxeetan lanean Ekuadorrera joan zenean, 47 urte baino gehiagorekin, Cuencako katedraleko beirateak egiteko. Bizkaiko jesuiten ikastetxe batean hezi zen, eta beiraren ofizioa Luis Lerchundiren tailerrean ikasi zuen.⁵

Enkargu hura hasiera besterik ez zen izan. 1955 eta 1983 artean Ekuadorko eliza eta katedraletako leihateak eta arrosa-leihoak bete zituen: Cuencakoa, Ambatokoa eta Guayaquilgoa, besteak beste.⁴⁵ 1983ko ekainean hil zen.⁵

Non jaio zen ez dago argi. Eusko Jaurlaritzak argitaratutako azterlanak Córdoban (Veracruz, Mexiko) kokatzen du haren jaiotza, eta handik itzuli zen familia Euskal Herrira bera bi urtekoa zela;⁴ Rodolfo Pérez Pimentelen hiztegi biografikoak, berriz, Bilbon.⁵