Filipinak

Konkistatzaileen ondoren, askoz geroago, itsasontziena eta merkataritzarena izan zen euskal aztarna Filipinetan: kapitainak eta pilotuak, euskal abizeneko merkataritza-etxeak eta Manilaren ikur bihurtu zen zubi bat.

Estornés Lasaren arabera, euskaldunak nabigazioan nabarmendu ziren gehien: Auñamendiren sarrerak dio Manilako bideetako kapitain eta pilotuen %90 baino gehiago euskaldunak zirela.² Merkatarien artean José Oyanguren aipatzen du, bergararra, 1825ean iritsi eta 1847tik aurrera Davao eskualdearen garapena bultzatu zuena, eta José Joaquín Inchausti, zumarragarra, Inchausti y Compañía etxearen sortzailea, baita Zubiri, Matía, Menchacatorre, Aldecoa eta Gorostiza familiak ere.²

Ynchausti y Compañía etxeak hiriaren ikur bihurtu zen obra bat utzi zuen Manilan, Pasig ibaiaren gaineko Puente Colgante zubi esekia. Hura diseinatzeko Euskal Herrian zubi esekiak eraikiak zituen euskal ingeniari bat aukeratu zuten, euskalkultura.eus-ek Matías Mechacatorre deitzen duena (Auñamendik Menchacatorre abizena aipatzen du Manilako euskal merkatarien artean). 1849 eta 1852 artean eraiki zen, 110 metro luze eta 7 zabal zituen, eta Asiako altzairuzko lehen zubi esekia izan zen. Hasieran Puente de Clavería deitu zitzaion, garai hartako gobernadore nagusiaren omenez. Enpresak laurogeita hamar urteko emakida lortu zuen hura ustiatzeko, eta bidesariak izan ziren haren lehen diru-iturrietako bat. Zubiak, gainera, konpainiaren beraren biltegiak eta lantegiak lotzen zituen, eta Bigarren Mundu Gerraren aurreko Manilako lekurik ezagunenetako bat izan zen.⁵

Euskal merkataritza Txinara ere iritsi zen. Manuel de Agote y Bonechea izan zen Real Compañía de Filipinasen lehen faktorea Kantonen 1787 eta 1796 artean, eta egunkari batzuk utzi zituen, Donostiako Untzi Museoa-Museo Navalean gordeak, konpainiak Txinan egindako negozioak eta txinatar merkatariekin izan zuen harremana jasota dituztenak.⁷