Puerto Rico

Puerto Ricoko euskal gizataldea errebotez iritsi zen, eta elkar ukitzen ez duten bi alditan. Uharteko euskaldun ondoen dokumentatuak ez ziren Euskal Herritik etorri, Venezuelatik baizik, eta kolonia hartatik ez zen euskal etxerik sortu. Dagoena askoz geroago jaio zen, 1995ean, uharteko euskaldunek eta haien kulturarekiko interesa zutenek elkartzeko zuten gogotik.

Lehen haiek Compañía Guipuzcoanaren lanpostuek erakarrita Venezuelara emigratu zuten familiak ziren. Koroaren aurkako konspirazio batean parte hartzeagatik handik kanporatuak, Puerto Ricon bildu ziren berriro, eta 1870 aldera hondoratu ziren merkataritza-etxeak sortu zituzten. XVIII. eta XIX. mendeetako historia da, zuzenean Euskal Herritik etorri ez zena, Venezuelatik baizik (La Guairatik Puerto Ricora).⁴

Bigarrena San Juanen hasi zen 1995ean, Vascos en Puerto Rico, Inc. jaio zenean, uharteko euskaldunen eta euskal kulturarekiko interesa zutenen «elkartzeko irrika baten ondorioz».² Eusko Jaurlaritzaren erregistro ofizialak 1996ko ekainaren 18an aitortu zuen.¹ Hamaika urte geroago, 2007ko irailaren 7an eta 8an, Juan José Ibarretxe uhartean izan zen, eta lehendakari baten lehen bisita izan zen (euskal gizataldea gaur).³