Brasil

Brasilgo historian euskal aztarna hiru izenetan sartzen da: São Paulok sortzailetzat duen jesuita batena, ama euskalduna zuen presidente batena eta bere euskaldunei egun bat eskaini zien hiri batena.

José de Anchieta, São Pauloren jatorriko jesuita

José de Anchieta La Lagunan (Tenerife) jaio zen. Haren aita, Juan de Anchieta, Gipuzkoako Urrestillakoa zen, eta San Ignazio Loiolakoaren lehengusua. Semeak Coímbran ikasi zuen, 1551n Jesusen Lagundian sartu zen, eta bi urte geroago Brasilera bidali zuten.⁴

Han ikastetxe bat sortu zuen Piratiningan, San Pablo izeneko misioan, gaur São Paulo hiria dena, eta hiriak bere sortzailetzat aitortzen du. Medikua, poeta eta hizkuntzalaria izan zen: tupi hizkuntzaren gramatika eta hiztegi bat idatzi zituen, eta haiekin ikasi zuten jesuitek hizkuntza orokorra. Brasilgo jesuiten probintzial izatera iritsi zen, 1597an hil zen Reritiban, eta 1980an beatifikatu zuten.⁴

Ama euskalduna zuen presidente bat

Emílio Garrastazu Médici jenerala, Brasilgo presidentea 1969 eta 1974 artean, Bagén (Rio Grande do Sul) jaio zen 1905ean. Aita italiar sustraiko merkataria eta lur-jabea zen; ama, Júlia Garrastazu, euskal jatorriko abeltzain familien ondorengoa zen, eta amaren aldeko aitona, Anselmo Garrastazu, «maragato» izan zen, horrela deitzen baitzitzaien gaúcho federalistei. Amaren eraginak eraman zuen Colégio Militar de Porto Alegrera.¹¹⁰

Día de los Vascos de Itapevi

Itapeviko euskal etxeak urte gutxian egin zuen bere lekua hiriko bizitza sozial eta kulturalean, eta udalak, azkenean, udal-lege bidez Dia dos Bascos bat ezarri zuen. Lehen edizio ofiziala 2011ko uztailean ospatu zen, zinegotzien ganberan.⁹