Eusko Jaurlaritza Parisen: Marceau etorbidetik Singer kalera
04 · 2 min irakurtzekoParis izan zen Espainiako Estatutik kanpo Eusko Jaurlaritzak ordezkaritza bat zabaldu zuen lehen hiria. Gerran bi aldiz hartu zuen Jaurlaritza bera, eta gero erbestearen egoitza izan zen, lehenik Marceau etorbidean eta, hura kendu ziotenean, Singer kalean.
1936ko ordezkaritza
Eneko Sanz Goikoetxea eta Óscar Álvarez Gilaren arabera, Pariseko ordezkaritza 1936ko urrian zabaldu zen, eta Eusko Jaurlaritzak Espainiako Estatutik kanpo izan zuen lehena izan zen. Frantziak hainbat arrazoi biltzen zituen orduan aldi berean: Fronte Popularreko gobernua zuen, haur ebakuatuen koloniak hartzen zituen, iritzi katolikoaren aurrean Espainiako Elizak altxatuei ematen zien babesari aurre egiteko lekua zen eta, gainera, Euskal Herriaren zati bat barne hartzen zuen.3 Ordezkaritza Marceau etorbideko 11n jarri zen, ikerketa berrienen arabera Euzko Alderdi Jeltzalearen funtsekin erositako eraikin batean, nahiz eta bibliografia ez datorren bat. Rafael Picaveak zuzendu zuen, eta inprimategi bat jarri zuen propaganda antifaxista gutxienez zazpi hizkuntzatan argitaratzeko.3
Eraikin hura bi aldiz izan zen Jaurlaritzaren beraren egoitza: 1937ko uztailetik irailera, Bilbo erori ondoren, eta 1939aren hasieratik, Bartzelona ebakuatu ondoren. Parisen jaio zen Euzko Deya, beste ordezkaritza batzuek errepikatuko zuten izenburua, eta 1938ko abenduaren 16an Liga Internacional de Amigos de los Vascos ere jaio zen, Verdier kardinala, Pariseko artzapezpikua, François Mauriac, Jacques Maritain eta Ernest Pezet senataria, haren idazkari nagusia, bildu zituena.3
Eusko Jaurlaritzak beste ordezkaritza batzuk izan zituen Frantzian. 1936 eta 1940 artean, Bordelekoak hego-mendebaldeko kostaldeko portuetara, Bordeletik La Pallicera, iristen ziren itsasontziak eta errefuxiatuak artatu zituen, eta 1944an eta 1945ean hilabete batzuetan ordezkaritzak egon ziren Paun, Tarbesen, Toulousen, Ychouxen eta Bordelen.3
Mundu gerrak Parisekoa eten zuen. 1940ko maiatzean Frantziako agintariek Marceau etorbidekoa ixteko agindu zuten; alemanak Parisen sartu ondoren Gestapok hartu zuen, eta uztailaren 18an Francoren enbaxadari eman zion.3
Erbestea 1944tik aurrera
Paris askatu zutenean, 1944ko abuztuan, Javier de Landáburuk eraikina berreskuratu zuen, eta Aguirre lehendakaria bertan jarri zen New Yorketik itzultzean.3 Paristik, Jaurlaritzak 1945eko urtarrilean berriro hasi zuen Euzko Deya argitaratzen, 1947an Oficina de Prensa de Euzkadiren astelehenetik ostiralerako buletina abiatu zuen, eta 1948an dispentsario mediko bat zabaldu zuen euskal errefuxiatuentzat.3
Baina Espainiako Gobernuak jabetzaren gaineko auzia jarri zuen, eta irabazi egin zuen. 1951ko ekainaren 28an Frantziako poliziak Eusko Jaurlaritza eta Liga kanporatu zituen, eta eraikina Espainiako enbaxadari eman zion.3 Orduan Jaurlaritza Singer kalera aldatu zen, XVI. barrutian, erbesteko euskaldunek erositako lokal batera, eta han aritu zen hirurogeita hamarreko hamarkadara arte.3