Frantzia

Frantziako euskal etxeek adin oso desberdinak dituzte: batzuk gerraosteko emigranteek zabaldu zituzten bilgunetatik datoz, beste batzuk mende honetan jaio dira, eta bat Atlantikoaren beste aldean dago. Eusko Jaurlaritzaren erregistro ofizialak zortzi euskal erakunde aitortzen ditu herrialdean.¹

Parisekoa Pariseko Eskual Etxea da, Maison Basque de Paris, gaur Saint-Ouenen (ikus haren historia). euskalkultura.eus-en arabera, 2010ean Baionako gotzaindegiko apaiz bat zegoen etxeari lotuta, eta musika, folklorea, euskara eskolak, jaiak eta liburutegia eskaintzen zituen.⁴

Bordelekoa, Bordeleko Eskual Etxea, 1947an jaio zen beren lurraren herrimina zuten euskaldunak biltzen ziren bilgune gisa, eta urteekin kultur etxe bihurtu zen; gaur Saint-Pierre auzoko etxe batean dago.⁵ euskalkultura.eus-en arabera, 1967an erosi zuen 2010ean hartzen zuen eraikina, 640 bat bazkide zituenean; erregistroak 786 ematen dizkio.⁴¹ Bordelen jaio zen, halaber, 1953an, Embata euskal ikasleen elkartea.²

Paun Lagunt eta Maita dago, 1967an sortua: Ganen, euskalkultura.eus-en arabera 2011n, eta Jacques Etchebarneren frontoidun etxean, Jurançonen, hedabide beraren arabera 2010ean. Eusko Jaurlaritzak 2009ko abenduaren 9an aitortu zuen. 2011n 760 familia biltzen zituen eta 3.000 bazkidera iritsia zen, eta urte hartako azaroaren 26an egoitza propioa estreinatu zuen Buros etorbidean.⁶⁴

Marseillak, Montpellierrek eta Lyonek mende honetako etxeak dituzte. Marseillako Euskal Etxea 2014an sortu zen, erregistroaren arabera.¹ Montpellierreko Eskualdunak Eusko Jaurlaritzak aitortu zuen 2016ko maiatzaren 9an, elkarteak berak dioenez, eta Frantziako bosgarrena izan zen, Paris, Bordele, Pau eta Marseillaren ondoren.⁷ Lyoneko Euskal Etxea 2020ko azaroan sortu zen, bigarren konfinamenduan, erregistroaren arabera.¹

Toulousen Denak Bat dago, Colomiersen egoitza duela. Txistu, atabal eta trikitixako musika tradizionaleko talde bat du, dantza eskolak eta boluntario diren irakasleekin euskara eskolak, joaldunak, txalaparta eta 2019an berpiztutako abesbatza misto bat.⁸

Zortzigarren etxea Saint-Pierre-et-Miquelonen dago, Ternuaren ondoko Frantziako artxipelago batean, gutxienez XVI. mendearen hasieratik euskal arrantzaleak izan zituena. XVII.aren hasieran Donibane Lohizuneko, Ziburuko eta Gipuzkoako arrantzaleak finkatu ziren han (ikus Kanadako euskal baleazaleak).⁹ Saint-Pierreko Zazpiak Bat frontoia 1906an eraiki zen, Zazpiak Bat kluba 1952an sortu zen eta tokiko pilota liga 1986an. Abuztuero Fiesta Vasca bat ospatzen da, eta Eusko Jaurlaritzak 2017an aitortu zuen haren euskal etxea.¹⁰¹¹