Kolonbia

1958tik gaur arte

Gaurko Kolonbiako euskal komunitateak bi gune ditu, Bogota eta Antioquia, eta mende erdi pasatxoan osatu da, euskal etxeekin, lehendakarien bisitekin eta bere iragana ikertzen duen ikasketa-zentro batekin.

Bogota izan zen lehena: han sortu zen Centro Vasco 1958an.⁹ Antioquia laurogeita hamarreko hamarkadan iritsi zen, bide instituzionaletik. 1995ean José Antonio Ardanza lehendakariak eskualdea bisitatu eta akordioak sinatu zituen haren gobernadorearekin, eta 1998an Bilbo eta Medellín senidetu ziren.⁵

Mende aldaketarekin iritsi zen aitortza ofiziala. 2003an Eusko Jaurlaritzak Bogotako Fundación Centro Vasco Euskal Etxea aitortu zuen.⁹¹² 2004an Cámara de Comercio Colombo-Vasca antolatu zen,⁹ eta urte berean John Alejandro Ricaurtek eta Catalina Fernándezek, Universidad de Antioquiako beste ikasle batzuekin batera, Centro de Estudios Vascos de Antioquia sortu zuten.¹¹ 2007an Juan José Ibarretxe lehendakaria izan zen Kolonbia bisitatu zuena, eta Xabier Santxotena eskultorearen bake-monumentu bat inauguratu zuen Bogotan.⁵

Gero Antioquiako etxeak etorri ziren. 2009-2010ean Medellínen jaio zen Casa Vasca de Antioquia «Luis Miguel de Zulategi y Huarte», 2010eko apirilean herrialdeko bigarren euskal etxe gisa aitortua.¹⁰ 2012an Centro Vasco Gure Mendietakoak sortu zen Caldasen (Antioquia),¹¹¹² eta 2019an, Centro de Estudios Vascosekin batera, euskaldunei eta Antioquiari buruzko jardunaldi bat antolatu zuen Envigadon.¹³

Zenbat diren

Erakundetan zenbatuta, komunitate antolatua hiru etxetan sartzen da. Atari honetako euskal etxeen erregistroak 3 entitate aitortu jasotzen ditu Kolonbian: Bogotako Fundación Centro Vasco Euskal Etxea, Casa Vasca de Antioquia eta Gure Mendietakoak.¹² 2005ean, gainera, Kolonbian bizi ziren Euskal Autonomia Erkidegoko 489 herritar zeuden hauteskunde-erroldan inskribatuta.⁹ Herrialdean Eusko Jaurlaritza ordezkatzen du Euskadiren Ordezkaritzak Txilen, Perun eta Kolonbian, Santiago de Chilen egoitza duenak.¹⁴

Antioquian, ikerketa eta zabalkundea batera doaz. Centro de Estudios Vascosek kultur asteak antolatzen ditu 2006tik eta euskara irakasten du 2008tik, eta argitaratu ditu Vasco-navarros en Antioquia (1890-1970) (2011), Los vascos en Antioquia bajo el reinado de los Austrias (1510-1700) eta Los vascos en Antioquia durante la administración borbónica (2019).¹¹