Kolonbia

XX. mendean Kolonbiara iritsi ziren euskaldunak bi bidetatik iritsi ziren: erlijio-ordenena, misiolariak muga-lurraldeetara bidali zituztenak, eta Gerra Zibileko erbestearena, Bogotan, gainera, ia berrogei urte iraun zuen Eusko Jaurlaritzaren ordezkaritza bat utzi zuena.

Karmeldar euskaldunak Urabán (1918-1941)

Misiolariak izan ziren lehenak. 1918an, Antioquiako Urabáko prefektura apostolikoa San Joaquín de Navarra probintziako karmeldar oinutsen esku geratu zen, eta haiek artatu zuten 1941 arte. Kolonbiako Estatuak Elizaren esku utzi zuen muga-lurralde haiek txertatzeko lana, eta misiolariek «zibilizatu» beharreko espazio gisa irudikatu zuten lurraldea.⁷

Gerra Zibileko erbesteratuak

Geroago iritsi ziren erbesteratuek ez zuten euskaldunik gabeko herrialde bat aurkitu: Bogotan eta Medellínen bizi ziren etorkin talde txikiei batu zitzaizkien.⁶ Alfonso López Pumarejoren gobernuak hartu zituen.⁶ Haietako batek, Jon Andoni Irazusta politikari eta idazleak, Bizitza garratza da eleberria idatzi zuen euskaraz erbestean, gerraosteko euskal emigrazioaz Kolonbian egindako ikuspegi garratza, asmatutako pertsonaiak eta pertsona errealak nahasten dituena, Urabáko misiolari karmeldarrak kasu.¹⁵

Ordezkaritza bat Bogotan (1942-1980)

Ordezkaritza bisita batetik jaio zen. José Antonio Aguirre lehendakaria Kolonbian izan zen 1941ean eta lore-eskaintza bat eraman zuen Bogotako Bolívar plazara, eta haren igaroaldiaren ondoren, 1942an, Eusko Jaurlaritzaren ordezkaritza Kolonbian ofizial egin zen. Haren lehen ordezkaria Francisco de Abrisketa erbesteratua izan zen, eta haren lehen zereginetako bat Ameriketako Estatu Batuetako enbaxada informatzea izan zen.⁶

1945ean Abrisketa Oficina Interamericana de Estadísticara pasatu zen, eta Andrés Perea Gallaga arkitekto arabarrak hartu zuen haren lekua, 1980 arte ordezkari izan zena.⁶ Bogotako ordezkaritza Caracaskoaren menpe zegoen.⁶