Euskaldunak Kolonbiako historian

06 · 2 min irakurtzeko

Kolonbiako historian euskal aztarna izen-abizenak dituzten pertsonek utzi zuten batez ere: almirante batek, Medellínen sorrera berretsi zuen gobernadoreak, Pamplona sortu zuen konkistatzaileak, musikari bihurtu zen fraide batek eta herrialdeko lehen sismografoa jarri zuen jesuita batek. Haiei gehitzen zaie euskal gizataldeak Bogotari oparitu zion monumentu bat.

Blas de Lezo, Cartagenako almirantea

Blas de Lezok, Pasaian jaioak, hanka bat galdu zuen borrokan hamabost urterekin, begi bat hogei urterekin eta beso bat hogeita bi urterekin. 1741ean Cartagena de Indias defendatu zuen ingeles eskuadraren aurka, eta defendatu zuen hirian hil zen.⁴

Medellín, eibartar batek berretsia (1675)

Antioquiako gobernadore Miguel de Aguinaga y Mendigoitia eibartarrak ofizialki berretsi zuen Medellínen sorrera 1675eko azaroan.¹

Pamplona, Kolonbiako Andeetan

XVI. mendearen erdialdean, Pedro de Ursúa nafarrak, Miguel Díaz de Armendáriz bisitatzailearen ilobak, Pamplona hiria sortu zuen Ortún Velascorekin, herrialdearen ipar-ekialdean, eta gero Tudela, muzoen lurraldean.¹

Luis Miguel de Zulategui, musikari bihurtu zen fraidea

Luis Miguel de Zulategui Iruñean jaio zen 1898ko uztailaren 5ean, eta hogeiko hamarkadan iritsi zen Kolonbiara, karmeldar oinutsa zela. Medellínen Blanca Mejía Montoya antioquiarra ezagutu zuen, eta haregatik utzi zuen abitua. 1932an Panaman ezkondu behar izan zuten, garai hartako Antioquia kontserbadorean ez baitzuten apaiz ohi bat ezkonduko zuen epailerik aurkitu.⁸

Bost urte bizi izan zen Bilbon, eta gerraren eta Francoren aurkako idazkien ondoren Medellínen finkatu zen bere familiarekin 1937an. Han Bellas Artesko irakasle eta errektore izan zen, musika-kritikari oso zorrotza eta Kolonbiako folklore-lanen konpositorea: haren Caribianas kunbiak aipamen bat jaso zuen 1951ko musika-lehiaketa nazionalean. 1970eko irailaren 1ean hil zen, kontzertu batetik irtetean.⁸ Haren artxiboa Universidad EAFITek gordetzen du, eta Casa Vasca de Antioquiak haren izena darama.⁸¹⁰

Lehen sismografoaren jesuita

Simón Sarasola jesuita euskaldunak, meteorologoak, Observatorio Meteorológico Nacional sortu zuen 1922an, Kolonbiako lehen sismografoa jarri zuen eta Instituto Geofísico de los Andes Colombianos sortu zuen, Auñamendiren arabera.²

Gernikari eskainitako monumentu bat Bogotan (1945)

1945ean euskal gizataldeak Gernikari eskainitako monumentu bat oparitu zion Bogotari.²