Venezuela

Erbestearen ondoren emigrazio ekonomikoa etorri zen, eta harekin euskaldunak Caracasetik herrialdearen barnealdera zabaldu ziren. Gaur erregistroak lau erakunde aitortu jasotzen ditu Venezuelan, horien artean federazio bat, eta Venezuelako krisiak bete-betean jo duen gizatalde bat, ozeanoaren beste aldean, Euskadin, venezuelarren elkarteak sortzen ikusi dituena.

Barnealdeko euskal etxeak

Berrogeita hamarreko hamarkadako emigrazioarekin, euskaldunak herrialdean barrena banatu ziren. Valenciara, Caraboboko industrializatzen hasia zen hirira, 1950 eta 1955 artean iritsi ziren dokumentatutako lehen euskaldunak: Claudio Alegría medikua, Gernikakoa; José María Beotegui ingeniaria, Bermeokoa; eta José Luis Unamuno, Durangokoa. Chirguan zortzi familia kokatu ziren.¹⁷ 1960an, Aragua, Carabobo eta Larako berrehun euskaldun baino gehiago bildu ziren Valencian Eusko Jaurlaritzaren ordezkariarekin.¹⁰

Hamalau urte geroago, 1974ko abenduaren 13an, Centro Vasco Venezolano de Carabobo elkarteak bere lehen batzarra egin zuen.¹⁷ Federación de Centros Vascos de Venezuela 1991n osatu zen.¹⁸

Zenbat diren

Atari honetako euskal etxeen erregistroak 4 erakunde aitortu jasotzen ditu Venezuelan: Centro Vasco de Caracas, Eusko Etxea Barcelona-Puerto La Cruz, Centro Vasco Venezolano de Carabobo eta Federazioa.²¹

Hautesle-erroldak beste gauza bat zenbatzen du: Venezuelan bizi diren Euskal Autonomia Erkidegoko herritarrak, ez ondorengoak. 1999an 2.271 ziren, eta Venezuela zen euskal herritar inskribatu gehien zituen munduko hirugarren herrialdea, Frantziaren eta Argentinaren atzetik bakarrik; 2005ean hirugarrena zen oraindik, 3.956rekin.¹⁸

Venezuelako krisia

Herrialdeko krisiak bete-betean jo zuen euskal gizataldea. 2017an, Eusko Jaurlaritzak premia larriko laguntzak eman zizkien sei herrialdetako 16 euskal etxetako 111 familiari, eta aurrekontuaren %37 Venezuelara joan zen. Hurrengo urtean, Kanpoko Euskal Gizataldearentzako zuzendariak azaltzen zuen Eusko Jaurlaritzak itzultzeko kontsulta eta laguntza-eskaera ugari jasotzen ari zela euskal-venezuelar gizataldearen aldetik.¹⁹

Bidea alderantziz ere egin da, eta gaur venezuelarrak daude Euskadin, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan elkarteetan antolatuta. 2026ko uztailean, Eusko Jaurlaritza haiekin bildu zen Venezuelako lurrikarak kaltetutako eta Euskadin bizi diren familia venezuelarrei laguntza antolatzeko.²⁰